TÜRK EDEBİYATI DERSİ 9. SINIFLAR 1. DÖNEM 2. YAZILISI

2009/2010 EĞİTİM ÖĞRETİM YILI S.A.L. 9. SINIFLAR 1. DÖNEM II. YAZILISIDIR.

I: Metin II. Metin

İncecikten bir kar yağar, Karacoğlan der ki kondum göçülmez
Tozar Elif, Elif deyi… Acıdır ecel şerbeti içilmez
Deli gönül abdal olmuş, Üç derdim var birbirinden seçilmez
Gezer Elif, Elif deyi… Bir ayrılık bir yoksulluk bir ölüm

1)Yukarıdaki metinlerden hangisi koşma hangisi semaidir? Semainin koşmadan farklarını yazınız. (iki Madde) (10 p)

I. Metin Semai (3)

II. Metin Koşma (3)

Farklar:

1. Semai sekizli hece ölçüsüyle koşma on birlki hece ölçüsüyle söylenir.

(2)

2. Semainin ezgisi daha kıvraktır. (2)

Dost dost diye nicesine sarıldım Her kim ki olursa bu sırra mazhar

Benim sâdık yârim kara topraktır Dünyaya bırakır ölmez bir eser

Beyhude dolandım boşa yoruldum Gün gelir Veysel’i bağrına basar

Benim sâdık yârim kara topraktır” Benim sâdık yârim kara topraktır

2)Yukarıdaki şiirin Nazım birimini , ölçüsünü ve geleneğini yazınız. (6 Puan)

Ölçüsü: On birli hece ölçüsü(2)

Nazım Birimi: Dörtlük (2)

Bağlı olduğu gelenek: Halk Edebiyatı(2)

3) Şiirde ahengi sağlayan unsurlar nelerdir? Üç tanesini yazınız. (6 PUAN)

A) Kafiye, redif

B) Ölçü

C) Kelime tekrarı

4) Konularına göre koşma çeşitlerini yazınız. ? ( 8 Puan )

1. Güzelleme(2)

2. Koçaklama(2)

3. Ağıt(2)

4. Taşlama(2)

Sen anlayan bir gözle süzersin uzun uzun

Yabancı bir şehirde bir kadın heykelini,

Biz duyarız en büyük zevkini ruhumuzun

Görünce bir köylünün kıvrılmayan belini…

5) Yukarıdaki şiirin kafiye ve rediflerini bulup çeşitlerini yazınız.( 10 Puan)

Kafiye: “uzun” lar tun( zengin) kafiye(2)

el”ler tam kafiye(2)

Redif: “ini”ler redif(2)

Kafiye şeması (örgüsü):

Abab (2) çapraz kafiye(2)

I.

Kıldan köprü yaratmışsın
Gelsin kulum geçsün deyü
Hele biz şöyle duralım
Yiğit isen geç a Tanrı

II.

Yûnus okur diller ile
Ol kumru bülbüller ile
Hakkı seven kullar ile
Çağırayım Mevlâm seni

III.

Dokuz ay on gün batn-ı mâderde
Kudretten gözüme çekildi perde
Vaktim tamam olup ahir yerde
Çıkıp ten donundan cihana geldim

6. Yukarıdaki şiirler Dini Tasavvufi Halk edebiyatı nazım şekillerinden hangisinden alınmıştır? (6 puan)

I. Şathiye(2)

II. İlahi (2)

III: Devriye(2)

7. Aşağıdaki verilen ifadelerde hangi edebi sanat vardır? Verilen boşluklara yazınız. ( 4 Puan)

“Çocuklar okula doğru adeta uçuyorlardı.”

İstiare(2)

Kefil olduğunuz gece bekçisi hakikaten güvenilir çıktı; üç gün sonra bizim kasayı yüklenip kayboldu.”

Tariz(2)

Arabası kirenden
Mendil sallar trenden
Abenim nazlı yarim
Nasıl ayrıldın benden

8. Yukarıdaki şiirin nazım şeklini yazınız. Bulduğunuz nazım şeklinin özelliklerinden iki tanesini yazınız? ( 6 Puan)

Nazım şekli: Mani

Özellikleri:

1. Kafiye şeması aaxa dır (2)

2. 7’li hece ölçüsüyle söylenir (2)

(Başka özellikte yazılabilir)

9. Ağaçların daha bu bahçelerde
Bütün yemişleri dalda sarkıyor;
Umutların mola verdiği yerde
Geceler bir nehir gibi akıyor.

Şiirden iki imge bulunuz.(4 puan)

Umutların mola vermesi(2)

Gecelerin nehir gibi akması(2)

AŞK
Sen kocaman çöllerde bir kalabalık gibisin,

Kocaman denizlerde ender bir balık gibisin.

Bir ısıtır,bir üşütür,bir ağlatır,bir güldürür;

Sen hem bir hastalık hem de sağlık gibisin.

Özdemir ASAF

DOKUZUNCU HARİCİYE KOĞUŞU

Bir ağaç altına oturdum ve hasta dizimin zaviyesini her vakit ki itina ile ayarlayarak bacağımı uzattım. Bu zavallı uzvumun talihine ait hiçbir şey düşünmek istemiyordum, şuurumun, hastalığım üstüne boşaltılacağı aydınlıktan kaçmak için ruhumun daha karanlık ve izbe hatlarına kendimi atıyor, daha korkunç ve karışık hayallere dalıyordum.” Peyami Safa

İBİŞ’İN RÜYASI

NECLA: Merhaba ağabey.

NAHİT: Hayrola?

NECLA: Sadi geldi, çıkarmışlar işten, kovulmuş.

NAHİT: Eee? Nerde?

Tarık BUĞRA

10. Yukarıdaki edebi metinlerin isimlerini şemadaki noktalı yerlere uygun olacak şekilde yazınız. (6 PUAN)

EDEBİ METİNLER

Çoşku ve heyecanı Olay çevresinde oluşan Edebi metinler

dile getiren Metinler

AŞK (2)

Anlatmaya Bağlı Göstermeye bağlı

DOKUZUNCU HARİCİYE KOĞUŞU (2) İBİŞ’İN RÜYASI(2)

11. AŞAĞIDAKİ BOŞLUKLARA UYGUN İFADELERİ YERLEŞTİRİNİZ.( 12 Puan)

a. Gazelin nazım birimi beyit tir/tür

b. Peygamberi övmek için yazılan kasidelere naat denir. (2)

c. Gazelin İlk beytine matla beyti denir. (2)

d. Kasidede şairin kendini övdüğü bölüme fahriye denir. (2)

e. Hatırlatma sanatına aynı zamanda telmih sanatı da denir. (2)

f. Divan edebiyatında aruz ölçüsü kullanılır. (2)

12. Aşağıdaki cümlelerin karşısına yargılar doğru ise (D), yanlış ise (Y) yazınız..( 7 Puan)

a) ( D) Kasidenin nazım birimi beyittir. (1)

b) ( Y) Edebiyat görsel sanatlardandır. (1)

c( Y) Kaside medhiyye bölümüyle başlar(1)

d( D) Ninni anonim halk edebiyatı nazım şekillerindendir. (1)

e) ( D) Dizelerde ünsüz tekrarına aliterasyon denir. (1)

f) ( D) Hece ölçüsüyle yazılan ve belirli ezgiyle söylenen nazım şekline türkü denir. (1)

g) ( Y) Varsağı divan edebiyatı nazım şeklidir. (1)

(13-17. sorular 3’er puan toplam 15 puandır.)

Ela gözlerine kurban olduğum

Yüzüne bakmaya doyamadım ben

İbret için gelmiş derler cihana

Noktadır benlerin sayamadım ben

13. Bu dörtlükle ilgili aşağıdaki yargılardan hangisi yanlıştır? (2006/ÖSYS)

A) 11’li hece ölçüsüyle yazılmıştır.

B) Redif vardır.

C) Tam uyak kullanılmıştır.

D) Koşma türünün özelliklerini taşımaktadır.

E) Benzetme sanatından yararlanılmıştır.

14. “Anadolu” kelimesinin, “Anadolu, hepimize hınç, şüphe ve emniyetsizlikle bakıyordu.” cümlesin­deki kullanılışına benzer bir kullanım, aşağı­dakilerden hangisinde vardır? (1984/ÖSYS)

A) Ankara, bütün Orta Anadolu’ya bir iç kale vazifesi görmüştür.

B) Erzurum, Türkiye coğrafyasına 1890 metreden bakar.

C) O günlerde Konya’nın nasıl yaşadığını ve ne düşündüğünü bilmiyoruz.

D) İstanbul’un asıl manzarasına bir sivil mimari oluşturmuştur.

E) Bursa kadar muntazam bir devrin malı olan bir şehir bilmiyorum.

15. Aşağıdakilerden hangisi, Halk edebiyatının özelliklerinden biri değildir? (1989/ÖSYS)

A) Münacat, naat mesnevi, mersiye gibi ortak tür ve konuların kullanılması

B) İslâmiyet’ten önceki Türk edebiyatı gele­neğini sürdüren sözlü bir edebiyat olması

C) Şiirde hece ölçüsü ve yarım kafiye kullanılması

D) Şiirlerin “saz şairi” ya da “âşık” denen şairlerce “bağlama” adı verilen bir sazla söylenmesi

E)Düşünce ve duyguların hece ölçüsüyle anlatılması

Bize İran edebiyatından geçmiştir. Dört dizeden oluşur. Aruz ölçüsünün kendine özgü kalıplarıyla yazılır. Az sözle önemli bir şey söylenerek sağlanan anlam yoğunluğu, başta gelen özelliğidir. Genelde felsefeyle ilgili düşünsel temalar işlenir.

16. Bu parçada sözü edilen Divan şiiri biçimi aşağıdakilerden hangisidir? (1998/ÖSYS)

A) Gazel B) Mesnevi C)Mani

D) Şarkı E) Rubai

17) Aşağıdaki dizelerin hangisinde bir söz sanatı yoktur? (1996/ÖSYS)

A) Düşlerimde bir güzel

Bakışı ayva çürüğü

B) Tam otların sarardığı zamanlar

Yere yüzükoyun uzanıyorum

C) Asılı salkımlardır çocuklar

Anaların uzun eteklerinde

D) Saçların uçuşuyor rüzgârda

Her telinde ayrı bir kalp çarpıyor

E) Acılarım, acılarım benim

Çiçeğe durmuş badem ağacı

(Teşbih,istiare,mecaz-ı mürsel,teşhis,intak,kinaye,tezat,telmih,hüsn-i talil,

tecahül-i arif,leffü neşr,cinas,tevriye, tariz, methiye mübalağa, tekrir,tenasüp,seci, hicviye, mersiye aliterasyon,nida, mani,türkü,koşma, destan gazel,divan asonans ,makta,nefes,güzelleme,ilahi,koçaklama, devriye fahriye,şarkı,mesnevi, koçaklama, , teşbip, ilahi,girizgah dua,matla,beyt-ül gazel sathiye Münacat nesip,….)

………………….

EDEBİYAT ÖĞRETMENİ